MetOmdat® meer energie – stap 16 – Draagkracht

Heb jij je wel eens in je vinger gesneden? Wonderlijk eigenlijk dat het wondje na een aantal dagen volledig genezen is. Een week met een flinke griep op bed gelegen? Er komt een dag dat je weer fit en vitaal naast je bed staat. Te diep in het glaasje gekeken? Je systeem zorgt ervoor dat de alcohol weer afgebroken wordt. Jouw lichaam heeft een gezond intern evenwicht, waar het altijd naar terug wil, ondanks de veranderingen in de omgeving. Dit noemen we de homeostase.

Gedurende een dag is je lichaam veel energie kwijt aan het herstellen van je interne evenwicht doordat we in een dynamische omgeving leven.
Een aantal voorbeelden hoe jouw lichaam probeert jouw homeostase te behouden:

• Wanneer jij gedurende dag veel suikers eet, krijg je te maken met bloedsuikerpieken. Je alvleesklier moet dan insuline gaan aanmaken om je glucosegehalte weer te stabiliseren. Wanneer je te weinig glucose in je bloed hebt, dan wordt het hormoon glucagon aangemaakt om weer glucose in omloop te brengen.
• Wanneer je aan het sporten bent laat je systeem je bloeddruk stijgen, wanneer je weer in rust bent daalt je bloeddruk weer.
• Heb je een griep onder de leden dan wordt de temperatuur in je lichaam tijdelijk verhoogd. De koorts zorgt ervoor dat de ziektekiemen makkelijker uitgeschakeld kunnen worden. Wanneer het virus- of bacteriële infectie weer onder controle is daalt je temperatuur weer.
• Krijg je te maken met stress? Dan worden je darmslijmvliezen tijdelijk meer doorlaatbaar. Ze kunnen dan snel en meer voedingsstoffen opnemen. Wanneer je weer ontspannen bent, sluiten de darmslijmvliezen zich weer.

Homeostase is niet gratis, dit kost veel energie. Deze energie is afhankelijk van jouw voeding, leefstijl en leefomgeving. Wil jij meer energie? Dan zou je er alles aan moeten doen om je systeem te ondersteunen en niet onnodig uit te putten. Blijf zoveel mogelijk in balans! Jouw systeem werkt 24/7 voor jou om je interne evenwicht te bewaken. Maar wanneer er teveel energie naar de homeostase gaat, houd je te weinig energie over voor andere processen in je lichaam zoals het aanmaken van gelukshormonen, goed slapen, je spijsvertering, een hoog libido etc.

Ben je bekend met de balk metafoor? De balk metafoor wordt gebruikt voor het in beeld brengen van je psychische gezondheid, maar kan ook goed ingezet worden voor je algehele gezondheid en draagkracht. Vandaag zetten wij de metafoor in om te kijken of jij je lichaam in balans houdt of wellicht toch iets teveel vraagt van je homeostase.

Klik hier om jouw eigen balkmetafoor grafisch uit te werken. Bij het lesmateriaal vind je afbeeldingen om de metafoor uit te leggen.

Draagkracht

Stel je eens een balk voor. De balk staat symbool voor jouw menselijke draagkracht. Deze wordt gevormd door verschillende factoren. De factoren splitsen we op in twee groepen: de ene groep omhelst alle factoren die te maken hebben met je ‘biologie’ (de genen die je meekreeg bijvoorbeeld). De andere groep omhelst alles wat je gevormd heeft door de jaren heen (je opvoeding, je levenservaringen – de leuke en de nare). Je balk heeft een bepaalde dikte, die kan variëren en die symbool staat voor de grootte van je draagkracht.

Hoe dik is jouw balk? Wat is jouw draagkracht? – Hoeveel energie heb jij?

Noot in de balk

Je balk is niet op alle plekken even sterk. Iedereen heeft zijn eigen kwetsbaarheden. Deze bevinden zich in je balk en heb je meegekregen via je genen of trauma. Wanneer je balk (te) zwaar belast wordt, wordt bij je kwetsbaarheden de druk het grootst. Dit noemen we de noot in de balk

Wat zijn jouw kwetsbaarheden? Plaats de noot in de balk.

Stressoren

De druk die jouw balk ervaart is de draaglast. De draaglast is alle spanning/stress die je systeem ervaart. Dit is individueel bepaald. Wat bij de één stress teweegbrengt, doet dit bij de ander niet. Ook is het in het leven niet altijd eerlijk verdeeld. Sommige personen krijgen nou eenmaal meer stressoren op hun pad dan anderen.

Stress uit zich niet altijd op dezelfde manier, het kan vele gezichten aannemen. Je systeem kan stress ervaren door je drukke bestaan (hoge werkdruk, overvolle agenda’s, nachtdiensten, in een drukke omgeving wonen), maar ook door mentale stress (schulden, angsten, ongezonde relaties, te veel prikkels, ziekte), door verschillende levensfasen (ouderlijk huis verlaten, het vinden van werk, ontslag, minder goed ter been zijn als je ouder wordt). Maar wat vaak vergeten wordt is dat stress in je systeem ook kan ontstaan door ongezonde voeding. Je lichaam kan niets met chemische kleur-, geur-, en smaakstoffen of met andere vul- en hulpstoffen. Je lichaam ervaart stress als het moet fungeren als chemische fabriek. Onnatuurlijke producten wekken onnatuurlijke reacties op.

In de balkmetafoor zet je stressfactoren neer als “blokken”. De blokken zijn de last die jouw balk moet dragen. Iedere stressor wordt als één blok weergegeven boven op je balk. De grootte van elk blok is afhankelijk van de impact van deze stressor. Dit omdat stress een subjectieve beleving kan zijn. Ook maakt het uit hoeveel je wordt blootgesteld aan de stressor. Eet je af een toe iets ongezonds dan is het een kleine blok, eet je dagelijks ongezond dan is het een groot blok.

Bedenk wat jou stressoren zijn en plaats ze als blokken boven op je balk. Wat zijn jouw energieslurpers? Wat trekt jouw homeostase uit balans?

Barst

Er kan zich een moment in je leven voordoen dat de draaglast zo groot wordt, dat de balk het niet meer kan dragen en begint te barsten. De balk zal als eerst breken op de punten waar die het zwakst is (bij je kwetsbaarheden/de noot). Wanneer de balk dreigt te breken of begint te barsten, geeft je lichaam van te voren al signalen af.

“Een ziekte ontstaat nooit als een donderslag bij heldere hemel,
maar is het gevolg van duizenden kleine aantijgingen tegen de menselijke natuur”
– Hippocrates

Het kan zijn dat het start met allerlei vage klachten zoals: hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, obstipatie, onzuivere huid, stinkzweet, pigmentvlekken, haaruitval, zwakke nagels, slecht slapen, aankomen, je afzonderen, moeite met concentratie, slechte focus etc. Dit kunnen voortekenen zijn dat het noodzaak wordt om je balk weer terug in evenwicht te brengen. Dit is het moment om voor jezelf te zorgen, al dan niet met hulp. Ga juist met de ‘vage klachten’ aan de slag om zo snel mogelijk terug te keren naar een evenwichtssituatie in je lichaam, voordat vage klachten omslaan in ziekten of je balk barst of breekt.

Zitten er momenteel al barstjes in jouw balk? Maak eens een lijstje met vage klachten die je momenteel ervaart.

Breken

Wanneer je niet tijdig ingrijpt of hulp zoekt, kan je balk breken. Afhankelijk van welke specifieke kwetsbaarheid je hebt, zullen een aantal ‘symptomen’ de kop opsteken. Deze kunnen wijzen op depressieve klachten, verslaving, angstproblemen, psychose, extreme vermoeidheid, burn-out, aankomen etc. Als je balk breekt, daalt je functioneren naar een minimum en is het dringend tijd dat er ingegrepen wordt. Wanneer je lichaam te weinig energie tot zijn beschikking heeft om niet (snel genoeg) te herstellen, dan ontstaan er chronische klachten of ziekten.

Zorg dat je het punt van breken voorblijft. Elimineer zoveel mogelijk jouw energieslurpers. Verminder de zaken die jouw homeostase uit balans halen.

Lijm

De eerste stap om je balk weer te herstellen is lijmen. Afhankelijk van je specifieke klachten kan dit sterk variëren. Soms is rust voldoende om in een acute fase je balk weer aan elkaar te lijmen. Soms is medicatie, ontspanning, beweging, het elimineren van bepaalde ongezonde voeding, het leegruimen van je agenda nodig om die eerste hulp te bieden.

Welke stap kun jij vandaag nemen om de barstjes te lijmen? Wat geeft jou vandaag een flinke dosis energie? Waar laad jij van op?

Steunpilaren

Je kan je balk ook ondersteunen door er steunpilaren onder te plaatsen. Vaak heb je er al een aantal zonder dat je dit ten volle beseft. Zorg dat je weet, het liefst voordat je balk gaat barsten of breken, wat voor jou ondersteunend werkt. Steunpilaren kunnen vele vormen of gezichten aannemen. Het kunnen belangrijke personen zijn uit je omgeving, professionele coaches, gezond voedingspatroon, een vast slaapritme, medicatie, supplementen, ritmes en routines, hobby’s, bepaalde vorm van zingeving, zaken die structuur in je leven brengen. Kijk vooral waar jij energie van krijgt en plaats dat als steunpilaar onder je draagbalk.

Waar krijg jij energie van? Zet ze als steunpilaar onder je draagbalk.

Maak nu je eigen balk voor energie

In enkele stappen maak je een voorstelling van je eigen draagkracht (=je balk).  
Je brengt ook je kwetsbare plek (= je knoop in de balk) en de stressoren die je ervaart aan op het figuur. Klik hier om het digitaal uit te werken. Je kunt het ook op papier uittekenen.

ACTIE ONDERNEMEN

Hoe de stressoren zich ten opzichte van de steunpilaren verhouden is erg verschillend van persoon tot persoon.
Een balk kan zich volgens de metafoor in drie toestanden bevinden:

• De balk is in evenwicht: de stressoren en steunpilaren houden elkaar goed in evenwicht.  Je hebt het gevoel dat je de dagelijkse problemen vlot kunt aanpakken.  Als je balk in evenwicht is, kan je nieuwe uitdagingen in je leven aan en je hebt voldoende energie voor wat de dag je brengt.
• De balk is gebarsten: in deze fase ervaar je dat je stressoren zwaar doorwegen op je balk of dat je steunpilaren aan het begeven zijn.  Het is het moment om enkele interventies toe te passen zodat je balk terug in evenwicht komt.  Zorgen voor jezelf zal in deze fase erg belangrijk zijn. Zorg dat je je energieslurpers minimaliseert. Haal wat blokken van je draagbalk af.
• De balk is gebroken: je kwetsbaarheid komt tot uiting. Zo kan je bijvoorbeeld minder contact zoeken met je omgeving, sneller boos zijn, niet meer slapen, naar alcohol grijpen, je lusteloos voelen, een burn-out krijgen, oververmoeid zijn etc. In deze situatie is het belangrijk dat je balk terug gelijmd wordt. Soms kan je dit niet alleen en dien je hulp in te roepen van familie, vrienden of professionele hulp.

Als je balk in evenwicht is en je tevreden bent met je eigen situatie, hoeft er dus niets te veranderen. Als je balk reeds aan het barsten of zelfs gebroken is, dan zijn er verschillende mogelijkheden om terug te streven naar een evenwichtige balk. 

Zo kan je door je eigen stressoren in kaart te brengen, per stressor acties bepalen die ervoor zorgen dat die stressor vermindert of wegvalt. Wanneer dit niet kan kun je ook nagaan wat op dat moment belangrijke steunpilaren zijn en deze versterken of nieuwe steunpilaren toevoegen. Hoe sterker de balk ondersteund wordt, hoe kleiner de kans is dat hij barst of breekt. Sommige acties zullen eerder gericht zijn om te leren omgaan met een stressor (Bijv. bij een verstoort bioritme door nachtdiensten of medicijnen voor ziekte). Zo kan je je balk verstevigen door vaardigheden aan te leren om met stressoren om te gaan.

De balkmetafoor is dynamisch. Een persoonlijke situatie is namelijk ook geen statisch gegeven en wijzigt continu. Door zelf een aantal acties te ondernemen kan je merken dat je stressoren en steunpilaren verminderen of toenemen. Door deze veranderingen te registreren op je balkmetafoor, merk je dat je invloed hebt op de situatie en hierdoor verhoogt je zelfcontrole.

Bron: https://www.balkmetafoor.be/nl