MetOmdat® hormonen in balans – stap 6 – Vrouwencyclus

Gisteren hebben we het gehad over het belangrijkste hormoon van de man: ‘testosteron’. Vandaag gaan we het hebben over de cyclus van de vrouw. Want de cyclus van de vrouw is alles bepalend voor het samenspel van alle hormonen in het vrouwelijk lichaam. Wanneer je zelf een vrouw bent weet je waarschijnlijk al veel over je cyclus. Maar door je cyclus nog beter te begrijpen kun je ook de symptomen tijdens de verschillende fases van je cyclus beter verklaren. Wekelijks verandert de balans tussen de hormonen van ons dames. En wanneer jij je hormonen weer in balans wilt krijgen is het noodzakelijk dat je begrijpt welke danspassen er gedurende een maand gezet worden tijdens deze delicate hormoondans.

Vrouwencyclus.

Je cyclus start bij je eerste menstruatie (de menarche). Gedurende je leven doorloop je ongeveer 450 keer de cyclus van rijping van een eitje tot de afstoting. Deze hormooncyclus stopt bij je laatste menstruatie (de menopauze). De lengte van je cyclus kan variëren tussen de 23 en 35 dagen. Om de paar dagen veranderen jouw hormonale levels. De variatie in lengte van je menstruatiecyclus komt meestal door de fase vóór je ovulatie. De periode tussen de ovulatie en je ongesteldheid is bij de meeste vrouwen tussen de 12 en 16 dagen lang.

Gemiddeld gezien spreken we over een cyclus van 28 dagen die verdeeld wordt in 4 fases. Tijdens iedere fase dansen je hormonen een andere dans en is een ander hormoon de ‘prima ballerina’. Zelf vind ik het altijd fijn om mijn cyclus te vergelijken met de seizoenen van het jaar. Iedere maand doorloop je de verschillende seizoenen en kun je jouw leefstijl daar op aanpassen.

Winter

Fase 1: De menstruatie fase – 3 tot 7 dagen

We starten onze menstruatiecyclus in de winter. De eerste dag van je menstruatiecyclus is de eerste dag van je ongesteldheid. De productie van het hormoon progesteron stopt en activeert de afbraak van je baarmoederslijmvlies. Je oestrogeen is nu laag. Het is normaal dat je je in deze fase iets vermoeider kunt voelen en het liefst naar binnen keert, net als in de winter lekker cocoonen op de bank.

De ongesteldheid kan varieren tussen de 3 en 13 dagen. De daling van progesteron zorgt er grotendeels voor dat je baarmoeder de laag afstoot die werd opgebouwd tijdens de voorbije menstruatiecyclus. Dit kan klachten geven zoals een opgeblazen gevoel, krampen, pijn in de onderrug, lage energie en zin in zoetigheid. Veel vrouwen geven aan trek te krijgen in chocolade. Je lichaam geeft het juiste signaal af; het heeft namelijk een verhoogde behoefte aan magnesium. De magnesium in de cacao helpt om de kramp te verminderen.

“Wist je dan cacao ook serotonine in je hersenen stimuleert,
dit fungeert als een natuurlijke stemmingsbooster.“

Gebruik jij de pil?
Tijdens je menstruatie begint direct een nieuwe cyclus, in je eierstokken rijpen zogeheten follikels, onder invloed van het FSH hormoon, ook wel het follikel-stimulerend-hormoon genoemd. Deze rijpende follikels bestaan uit een onrijpe eicel met een omhulsel van cellen, die als voeding voor de eicel dienen. Iedere maand beginnen er zo’n 10 eicellen in je eierstokken te rijpen. Gebruik jij de pil? Dan rijpen er geen eicellen en heb je geen eisprong.

Slechts één eicel zal volledig rijpen en uiteindelijk uit je eierstok springen (ovulatie). Uit welke eierstok de eicel springt is willekeur. Het is niet zo dat je de ene maand links een eicel hebt en de volgende maand rechts. De eicel die volgroeid is noemen we ‘De Graafse follikel’.

Bij geboorte zijn alle eicellen voor hele leven al voorradig
Al tijdens de zwangerschap worden bij de vrouwelijke foetus alle eicellen gemaakt voor haar hele leven. Als moeder ben je dus eigenlijk zwanger van je dochter en (een deel van) je kleinkind, want de eicellen bevinden zich al in de foetus. Als de foetus ongeveer 6 maanden oud is bevatten de eierstokken zo’n 6 tot 7 miljoen eicellen, veel van deze cellen sterven voor de geboorte al af.

Schade aan eicellen
In de loop van de jaren lopen je eicellen schade op, door roken, overgewicht, slechte leefgewoonten, door blootstelling aan allerlei giftige stoffen en straling die DNA-schade kan veroorzaken. Dit verklaart ook de verhoogde kans op een kind met een aangeboren afwijking bij oudere moeders. De eicellen kunnen schade opgelopen hebben die op latere leeftijd te groot is om nog goed te herstellen.

Lente

Fase 2: Folliculaire Fase – 7 tot 10 dagen

Van de winter komen we in de lente. In deze fase zijn je hormonale niveau’s relatief laag. Deze fase staat ook wel bekend als de oestrogenefase, omdat de groeiende follikels oestrogenen produceren. Je hypothalamus (de controletoren in je brein) stimuleert de hypofyse om het follikelstimulerend hormoon (FSH) naar je eierstokken te sturen. Hoe verder de lente vordert, hoe meer het vrouwelijke hormoon oestrogeen toeneemt.

Start met je nieuwe job!
Oestrogeen zorgt ervoor dat je je energieker, creatiever en ondernemender voelt. Je wilt weer naar buiten treden en staat open voor nieuwe dingen. Dit is dan ook de perfecte tijd om te brainstormen, nieuwe mensen te ontmoeten en te starten met je nieuwe job!

Zomer

On top of the world
Tijdens de zomer van je cyclus neemt je FSH hormoon toe. Hierdoor voel jij je ‘on top of the world’. Je straalt, je huid heeft een mooie glow, je energieniveaus pieken en je voelt je vrouwelijk en verleidelijk. Je hele lichaam bereidt zich voor op reproductie. Door de FSH krijgen je eierstokken een signaal om een eicel vrij te laten. Hierdoor zwellen vele follikels totdat het luteïniserend hormoon (LH) één eiblaasje stimuleert om op te zwellen en te barsten.


De Graafse follikel
Deze taak is weggelegd voor De Graafse follikel. Het geeft een seintje naar je brein om het luteïniserende hormoon (LH) te gaan produceren. Onder invloed van LH wordt De Graafse follikel nog groter en barst het uiteindelijk open, de eicel springt uit de follikel en komt in de eileider terecht (eisprong/ovulatie). De eicel kan hier 12-24 uur overleven. Ovulatietesten meten het LH en weten zo dat je eisprong eraan komt.

Herken je vruchtbare dagen
Hoe meer oestrogeen er geproduceerd wordt, hoe minder FSH er nog wordt gemaakt. Dit doet je lichaam om ervoor te zorgen dat andere follikels in hun groei geremd worden en zo kan de grootste follikel tot dag 14 uitgroeien tot de cel die op die dag voor de eisprong zorgt. Oestrogeen zorgt er ook voor dat je baarmoederslijmvlies dikker wordt en dat er helder vloeibaar slijm wordt aangemaakt in de baarmoedermond. Dit zou je tijdens je vruchtbare dagen kunnen herkennen aan een doorzichtig slijm (als het eiwit van een rauw ei) in je ondergoed. Een mooi seintje van moeder natuur als je een kinderwens hebt (of juist niet!). Het slijm zorgt ervoor dat zaadcellen makkelijker naar de eileider toe zwemmen. Je oestrogeen spiegels stijgen in deze fase door tot aan je eisprong.

Voel je zelfverzekerd
Net voor je eisprong bereikt je oestrogeen een hoogtepunt! Ook testosteron neemt nu snel toe, maar daalt precies rond je eisprong. Door de stijging van testosteron voel jij je zelfverzekerd en krijgt ook je libido een boost. Je verbale vaardigheden pieken rond deze tijd van de maand, je komt goed uit je woorden en voelt je fantastisch! De perfecte periode om op date te gaan of om je promotie gesprek aan te gaan.

Fase 3: De ovulatie fase – 3 tot 4 dagen

Aan het einde van de zomer vindt de eisprong plaats onder invloed van luteïniserende hormoon (LH). De Graafse follikel barst open en het eitje komt vrij. Na de eisprong sluit de Graafse follikel zich weer en wordt geel. Dit wordt ook wel het corpus luteum (het gele lichaam) genoemd. Het corpus luteum verandert in een hormoonklier en produceert nu ook progesteron. Progesteron werkt samen met oestrogeen om de baarmoeder te rijpen om een bevruchte eicel te ontvangen. Je schildklier wordt een beetje gestimuleerd, waardoor je lichaamstemperatuur iets stijgt. Dit gegeven wordt ook gebruikt om je vruchtbaarheid te testen.

Herfst

Fase 4: De luteale fase – 10 tot 14 dagen

Na de eisprong wordt je slijm dik en gelig, ongeveer zoals pannenkoekenbeslag. Dat betekent dat de vruchtbare dagen voorbij zijn. Wanneer je eisprong is geweest kunnen er twee dingen aan de hand zijn; of je bent zwanger of je bent het niet. We gaan nu even verder met het scenario dat je niet zwanger bent. Je progesteron waardes beginnen vanaf de ovulatie te stijgen van dag 14 tot ongeveer dag 22 om je baarmoederwand intact te houden. Wanneer er in deze periode er geen bevruchting plaats heeft gevonden, dalen je progesteron en oestrogeen waardes weer en vindt ongeveer rond je 28e dag je menstruatie plaats.

Voel je kalm en slaap goed
Gedurende de eerste helft van de herfst voelen de meeste vrouwen zich nog positief, energiek en hebben ze een goede uithoudingsvermogen. De hoge progesteronwaardes helpen je om je kalm te voelen en goed te slapen. Maar in de tweede helft van de herfst neemt je progesteron af en dalen je energieniveaus. In deze fase ondervinden de meeste vrouwen hinder van hun hormoonhuishouding, dit kan voortkomen uit een disbalans tussen oestrogeen en progesteron. Vaak is het progesteron te laag ten opzichte van je oestrogeen, wat PMS klachten kan veroorzaken. In deze situatie spreken we van een oestrogeen dominantie. In de komende dagen gaan we het onderwerp oestrogeen dominantie nog uitvoerig bespreken.

Zorg goed voor jezelf
Wat belangrijk is is dat je deze fase van je cyclus goed voor jezelf zorgt. Eet verwarmende voeding, houd je onderrug en enkels warm (hemdje en lange sokken), ga een uurtje eerder naar bed en zorg voor zo min mogelijk stress. Stap deze week niet onder een koude douche en eet ‘s ochtends wanneer je honger krijgt. Vasten is niet aan te raden in deze week.

Zwanger!

Wanneer er wel een bevruchting heeft plaatsgevonden wordt het corpus luteum (het gele lichaam) in stand gehouden. Het produceert progesteron onder invloed van HCG (humaan choriongonadotrofine). Om de embryo bevinden zich cellen die HCG aanmaken ook wel beter bekend als het zwangerschapshormoon. Dit ik ook het hormoon waar zwangerschapstesten op testen. Later vormen deze cellen de placenta.

Tijdens de zwangerschap is het niet nodig om nieuwe eicellen te laten rijpen, daarom zijn de LH en FSH waardes zeer laag tijdens de zwangerschap. Je placenta gaat zelf oestrogeen en progesteron produceren. Tijdens een zwangerschap zijn de waarden van oestrogeen en progesteron dan ook 10x hoger dan normaal.

Hormonen in balans

De komende dagen behandel ik iedere dag een hormoon, zodat jij iedere hormonale fase kunt uitbalanceren met de juiste voeding, beweging en leefstijl. Wellicht verdwijnen jouw PMS klachten, migraine, huidproblemen, opgeblazen gevoel en stemmingswisselingen etc. als sneeuw voor de zon.